ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา การตรวจสอบสถานะ (Due Diligence: DD) เป็นกระบวนการที่ใช้แรงงานและบุคลากรจำนวนมาก โดยอาศัยทีมทนายความ นักบัญชี และที่ปรึกษาในการตรวจสอบสัญญา บันทึกทางการเงิน เอกสารที่ยื่นต่อหน่วยงานภาครัฐ และเอกสารด้านการดำเนินงานด้วยตนเอง สำหรับธุรกรรมที่มีความซับซ้อน โดยเฉพาะการควบรวมและการเข้าซื้อกิจการระหว่างประเทศ กระบวนการดังกล่าวมักใช้เวลาหลายเดือนของผู้เชี่ยวชาญ แต่ก็ยังมีความเสี่ยงที่สำคัญบางประการอาจไม่ถูกค้นพบ
Accounting & Legal in Thailand
การตรวจสอบสถานะทางการเงิน (Financial Due Diligence) ในประเทศไทยได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างมากในปี 2026 ในอดีต ทีมงานที่เกี่ยวข้องกับการเข้าซื้อกิจการมักมุ่งเน้นไปที่การตรวจสอบงบการเงินที่ผ่านการตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชี การทดสอบยอดคงเหลือของบัญชี และการยืนยันการปฏิบัติตามมาตรฐานการบัญชีขั้นพื้นฐาน อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันนักลงทุน ผู้ให้กู้ และที่ปรึกษากฎหมายให้ความสำคัญเพิ่มขึ้นกับ คุณภาพและความยั่งยืนของกำไรที่รายงาน มากกว่าการตรวจสอบเพียงว่าตัวเลขดังกล่าวมีความถูกต้องหรือไม่
การจัดเก็บภาษีเงินได้จากแหล่งต่างประเทศในประเทศไทยได้เข้าสู่ยุคใหม่ที่แตกต่างไปอย่างมีนัยสำคัญ นับตั้งแต่กรมสรรพากรตีความมาตรา 41 แห่งประมวลรัษฎากรใหม่ ซึ่งถือเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ เงินได้จากต่างประเทศที่ได้รับโดยผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีในประเทศไทยและนำเงินได้นั้นเข้ามาในประเทศไทยภายหลัง อาจอยู่ภายใต้การจัดเก็บภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของไทย ขณะเดียวกัน การที่ประเทศไทยนำมาตรฐานการรายงานข้อมูลทางการเงินระหว่างประเทศ หรือ Common Reporting Standard (CRS) มาใช้ ได้เพิ่มขีดความสามารถของภาครัฐในการเข้าถึงข้อมูลเกี่ยวกับบัญชีการเงินในต่างประเทศของผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีในประเทศไทยอย่างมีนัยสำคัญ
เป็นเวลาหลายทศวรรษที่กรอบการส่งเสริมการลงทุนของประเทศไทยพึ่งพาสิทธิประโยชน์ด้านการยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล (CIT) ที่ได้รับจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) เป็นอย่างมาก สิทธิประโยชน์เหล่านี้ประสบความสำเร็จในการดึงดูดการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) ด้วยการลดหรือยกเว้นภาระภาษีสำหรับโครงการที่มีคุณสมบัติตามเกณฑ์ อย่างไรก็ตาม การนำกรอบภาษีขั้นต่ำทั่วโลกตามเสาหลักที่ 2 (Pillar Two Global Minimum Tax) ของ OECD มาใช้ ได้เปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ดังกล่าวไปอย่างมีนัยสำคัญ
ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา การปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านภาษีในประเทศไทยเกี่ยวข้องกับใบกำกับภาษีแบบกระดาษ การกระทบยอดข้อมูลด้วยตนเอง และการจัดเก็บเอกสารเป็นหลัก ฝ่ายการเงินต้องจัดเก็บเอกสารกระดาษจำนวนมาก ขณะที่การตรวจสอบภาษีมักมุ่งเน้นไปที่การตรวจสอบเอกสารย้อนหลังเป็นระยะเวลานานหลังจากที่ธุรกรรมได้เกิดขึ้นแล้ว แต่รูปแบบดังกล่าวกำลังเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว
เป็นเวลาหลายปีที่การปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ด้านราคาโอน (Transfer Pricing: TP) ในประเทศไทยมักถูกมองว่าเป็นเพียงกระบวนการจัดทำเอกสารหลังสิ้นปี แต่แนวคิดดังกล่าวกำลังกลายเป็นเรื่องล้าสมัยอย่างรวดเร็ว กรมสรรพากร (RD) ของประเทศไทยได้เปลี่ยนแนวทางการบังคับใช้กฎเกณฑ์ด้านราคาโอน จากกระบวนการตรวจสอบภาษีเชิงรับไปสู่ระบบบริหารความเสี่ยงที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล โดยมีการวิเคราะห์ข้อมูลการยื่นแบบภาษีเงินได้นิติบุคคล งบการเงิน การเปิดเผยข้อมูลธุรกรรมระหว่างบุคคลหรือบริษัทที่มีความสัมพันธ์กัน ข้อมูลภาษีหัก ณ ที่จ่าย และรายงานด้านราคาโอนอย่างต่อเนื่อง
