ในสภาพแวดล้อมทางธุรกิจที่มีความเป็นสากลมากขึ้นในปัจจุบัน บริษัทที่จดทะเบียนในประเทศไทยจำนวนมากกำลังขยายการดำเนินงานออกไปนอกประเทศ โดยการให้บริการในต่างประเทศ บริการเหล่านี้อาจรวมถึงการให้คำปรึกษาทางเทคนิค งานวิศวกรรม การพัฒนาระบบไอที งานติดตั้ง การฝึกอบรม หรือบริการให้คำปรึกษาที่ดำเนินการจริงในต่างประเทศ
คำถามที่พบบ่อยในปี 2026 คือ รายได้จากการให้บริการในต่างประเทศจะถูกจัดเก็บภาษีอย่างไร เมื่อการทำงานเกิดขึ้นนอกประเทศไทย แต่รายได้ถูกรับโดย บริษัทไทย คำตอบไม่ได้ตรงไปตรงมาเสมอไป และขึ้นอยู่กับหลักสำคัญหลายประการตามกฎหมายภาษีของไทย โดยเฉพาะแนวคิดเรื่องแหล่งที่มาของรายได้ ภาษีเงินได้นิติบุคคล (CIT) ภาษีหัก ณ ที่จ่าย (WHT) และสนธิสัญญาภาษีซ้อน (DTA)
แหล่งที่มาของรายได้: สถานที่ที่ให้บริการเกิดขึ้น
หลักพื้นฐานตามกฎหมาย ภาษีของไทย คือ สถานที่ที่มีการให้บริการจริงมีบทบาทสำคัญในการพิจารณาแหล่งที่มาของรายได้ โดยทั่วไป บริการที่ดำเนินการในประเทศไทยจะถือเป็นรายได้ที่มีแหล่งที่มาในประเทศไทย ในขณะที่บริการที่ดำเนินการนอกประเทศไทยอาจถือเป็นรายได้จากต่างประเทศ
อย่างไรก็ตาม การจัดประเภทนี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ เจ้าหน้าที่สรรพากรจะพิจารณาจากข้อเท็จจริงและสาระของการดำเนินงานจริง ไม่ใช่เพียงถ้อยคำในสัญญาหรือรายละเอียดในใบแจ้งหนี้เท่านั้น ดังนั้น การจัดเตรียมเอกสารที่ถูกต้องและหลักฐานที่ชัดเจนเกี่ยวกับสถานที่ปฏิบัติงานจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการสนับสนุนสถานะทางภาษี
ผลกระทบด้านภาษีเงินได้นิติบุคคล (CIT)
โดยทั่วไป บริษัทไทยต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลในอัตรา 20% จากรายได้ทั่วโลก ซึ่งหมายความว่าโดยหลักการ รายได้ทั้งหมดที่บริษัทไทยได้รับอาจอยู่ภายใต้ระบบภาษีของไทย
ในทางปฏิบัติ การจัดการรายได้จากการให้บริการในต่างประเทศจะขึ้นอยู่กับลักษณะและโครงสร้างของรายได้นั้น หากถือว่าเป็นรายได้ที่มีแหล่งที่มาในประเทศไทย จะต้องนำมารวมคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำปีทั้งหมด ส่วนรายได้ที่ถือว่าเป็นรายได้จากต่างประเทศ การพิจารณาภาษีอาจยังขึ้นอยู่กับวิธีการรับเงิน การโอนกลับเข้าประเทศไทย และเอกสารหรือหลักฐานการดำเนินงานที่สนับสนุนโครงสร้างดังกล่าว
ดังนั้น รายได้จากการให้บริการในต่างประเทศไม่ได้รับการยกเว้นภาษีโดยอัตโนมัติ เพียงเพราะงานถูกดำเนินการนอกประเทศไทย สรรพากรจะพิจารณาข้อเท็จจริงโดยรวมก่อนตัดสินการจัดเก็บภาษีขั้นสุดท้าย
ข้อพิจารณาภาษีหัก ณ ที่จ่าย (WHT)
ภาษีหัก ณ ที่จ่ายอาจมีความเกี่ยวข้องในธุรกรรมการให้บริการข้ามพรมแดน ขึ้นอยู่กับทิศทางของการชำระเงินและลักษณะของธุรกรรม เมื่อบริษัทไทยมีการจ่ายเงินให้ผู้ให้บริการต่างประเทศ อาจเกิดภาระภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามกฎหมายไทย
อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่ใช้จะขึ้นอยู่กับประเภทของบริการที่ให้ และอาจได้รับผลกระทบจากข้อกำหนดในสนธิสัญญาภาษีซ้อนระหว่างประเทศไทยกับประเทศคู่สัญญา ในทางปฏิบัติ ผู้จ่ายเงินในประเทศไทยมักมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่าย นำส่งให้กรมสรรพากร และออกหนังสือรับรองภาษีหัก ณ ที่จ่ายเพื่อใช้ในการปฏิบัติตามกฎหมายและการจัดทำเอกสาร
สนธิสัญญาภาษีซ้อน (DTA)
ประเทศไทยได้ทำข้อตกลง สนธิสัญญาภาษีซ้อน กับหลายประเทศ เพื่อลดความเสี่ยงของการถูกเก็บภาษีซ้ำซ้อน ข้อตกลงเหล่านี้อาจช่วยให้อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายลดลง การยกเว้นภาษีสำหรับรายได้บางประเภท หรือกำหนดกฎเกณฑ์ว่า ประเทศใดมีสิทธิหลักในการจัดเก็บภาษีของรายได้นั้น
อย่างไรก็ตาม การใช้สิทธิภายใต้ DTA ไม่ได้เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ แต่ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ เช่น ประเภทของบริการ สถานที่ที่ให้บริการจริง และข้อกำหนดเฉพาะของสนธิสัญญาแต่ละฉบับ ดังนั้นแต่ละกรณีจำเป็นต้องได้รับการพิจารณาอย่างรอบคอบเพื่อดูว่าสามารถใช้สิทธิประโยชน์ตามสนธิสัญญาได้หรือไม่
ประเด็นเรื่องสถานประกอบการถาวร (Permanent Establishment: PE)
อีกหนึ่งประเด็นสำคัญในธุรกรรมการให้บริการข้ามพรมแดนคือแนวคิดเรื่อง “สถานประกอบการถาวร” หรือ PE แม้ว่าบริการจะดำเนินการนอกประเทศไทย แต่ก็อาจเกิดผลทางภาษีในต่างประเทศได้ หากกิจกรรมนั้นก่อให้เกิดสถานะการมีตัวตนทางภาษีตามกฎหมายของประเทศนั้น
ปัจจัยสำคัญที่ต้องพิจารณาโดยทั่วไป ได้แก่ ระยะเวลาของกิจกรรม การมีพนักงานอยู่ในประเทศนั้น ๆ โครงสร้างของสัญญา และการมีสถานที่ประกอบธุรกิจถาวรหรือการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง
ประเด็น PE มีความสำคัญอย่างยิ่ง เนื่องจากเป็นตัวกำหนดว่า รายได้นั้นจะถูกจัดเก็บภาษีในประเทศใดในท้ายที่สุด
ความสำคัญของเอกสารประกอบ
เอกสารมีบทบาทสำคัญอย่างมากในการสนับสนุนการพิจารณาภาษีของรายได้จากการให้บริการในต่างประเทศ บริษัทควรจัดทำสัญญาการให้บริการที่ระบุอย่างชัดเจนว่างานดำเนินการที่ใด และเก็บหลักฐานประกอบ เช่น บันทึกการเดินทาง บันทึกการทำงาน ใบแจ้งหนี้ และหลักฐานที่แสดงว่าลูกค้าอยู่ในต่างประเทศ
หากไม่มีเอกสารที่เพียงพอ เจ้าหน้าที่สรรพากรอาจโต้แย้งและปรับการจัดประเภทของรายได้เป็นรายได้ที่มีแหล่งที่มาในประเทศไทย ซึ่งอาจส่งผลต่อภาระภาษีได้
ตัวอย่างเชิงปฏิบัติ
ตัวอย่างเช่น หากบริษัทวิศวกรรมของไทยส่งช่างเทคนิคไปยังประเทศเวียดนามเพื่อติดตั้งเครื่องจักร บริการดังกล่าวถูกดำเนินการจริงในเวียดนาม ในกรณีนี้ รายได้อาจถือว่าเป็นรายได้จากต่างประเทศในเชิงเนื้อหา แม้ว่าจะถูกบันทึกในบัญชีของบริษัทในประเทศไทยก็ตาม
อย่างไรก็ตาม ผลทางภาษีสุดท้ายยังขึ้นอยู่กับโครงสร้างโดยรวม เอกสารสนับสนุน และการตีความตามหลักภาษีของไทย นอกจากนี้ ตามกระแสการชำระเงินและสนธิสัญญาภาษีซ้อนที่เกี่ยวข้อง อาจมีประเด็นเรื่องภาษีหัก ณ ที่จ่ายเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย
ตัวอย่างนี้แสดงให้เห็นว่า รายได้จากบริการข้ามพรมแดนไม่ได้ได้รับการยกเว้นภาษีโดยอัตโนมัติ แต่ต้องพิจารณาเป็นรายกรณีอย่างละเอียด
โดยสรุป การจัดเก็บภาษีของรายได้จากการให้บริการในต่างประเทศของบริษัทไทยขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายด้านที่เชื่อมโยงกัน ทั้งสถานที่ที่ให้บริการ รูปแบบการจัดโครงสร้างรายได้ และความเพียงพอของเอกสารประกอบ
แม้ว่าบริการที่ดำเนินการนอกประเทศไทยอาจบ่งชี้ว่าเป็นรายได้จากต่างประเทศ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะได้รับการยกเว้นภาษีโดยอัตโนมัติ กรมสรรพากรจะพิจารณาจาก “สาระของธุรกรรม” เป็นสำคัญเสมอ
เนื่องจากกฎเกณฑ์ภาษีระหว่างประเทศมีความซับซ้อน การวางแผนที่เหมาะสมและการขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีจึงเป็นสิ่งที่แนะนำอย่างยิ่งสำหรับบริษัทไทยที่ดำเนินธุรกิจบริการในต่างประเทศ
